تسهیلات قانون سامانه مؤدیان شامل مشوقهای مالیاتی، پاداش خریداران، پذیرش اظهارنامه بدون رسیدگی، بخشودگی جرایم و معافیت از صدور صورتحساب الکترونیکی است. البته همه این تسهیلات شرایط یکسانی ندارند و برخی از آنها موقت یا محدود به گروه خاصی از مؤدیان هستند. آشنایی با شرایط استفاده از این مزایا و انجام بهموقع تکالیف مالیاتی اهمیت زیادی دارد. همچنین نرم افزار حسابداری میتواند به ثبت منظم اطلاعات فروش و تهیه گزارشهای مالی کمک کند. در ادامه، جزئیات هر تسهیل را بررسی میکنیم.
انواع تسهیلات قانون سامانه مؤدیان در یک نگاه
| تسهیل | نوع | وضعیت |
| پاداش همکاری مودی (ماده ۱۷) | مشوق مالیاتی | در قانون آمده؛ محدود به پنج سال اول پس از استقرار سامانه |
| جایزه خریدار (ماده ۱۸) | مشوق | در قانون آمده |
| پذیرش اظهارنامه بدون رسیدگی (ماده ۱۹) | تسهیل اجرایی | جاری |
| بخشودگی جرایم ماده ۲۲ | بخشودگی جریمه | اختیار سازمان؛ برای ۱۴۰۵ تمدید شده |
| بخشودگی ۹۸ و ۹۴ درصدی | بخشودگی موقت | تمام شده |
| معافیت از صدور صورتحساب | معافیت از تکلیف | جاری در ۱۴۰۵ |
| رسید کارتخوان بهجای صورتحساب | تسهیل اجرایی | تا پایان ۱۴۰۵ |
تفاوت مشوق، بخشودگی، مهلت و معافیت
- مشوق: پاداش یا کمشدن مالیات در ازای انجام تکلیف.
- بخشودگی: کمشدن یا حذف جریمهای که قبلاً تعلق گرفته. اصل مالیات را شامل نمیشود.
- مهلت قانونی: بازهای که میشود در آن تکلیف را انجام داد. با تمامشدن مهلت، تسهیل هم تمام میشود.
- معافیت از تکلیف: لازم نیست کاری را انجام دهید، مثلاً صدور صورتحساب. این معافیت از مالیات نیست.
مطالعه بیشتر: انواع خطای سامانه مودیان+لیست کامل کدها و راهحلهای فوری
مشوقهای مالیاتی قانون سامانه مؤدیان
پاداش همکاری صاحبان مشاغل (ماده ۱۷)
قانون برای صاحبان مشاغلی که فروش را با پایانه فروشگاهی انجام میدهند و کالا و خدمات موردنیازشان را از اعضای سامانه میخرند، پاداشی در نظر گرفته است. پاداش معادل ۲۰ درصد مالیات ارزش افزوده پرداختی در هر دوره یا ۱ درصد فروش است (هر کدام کمتر باشد)، حداکثر ۶۰ میلیون ریال، و از ارزش افزوده دوره بعد کم میشود. کسی که مشمول ارزش افزوده نیست، پاداش را از مالیات عملکرد همان سال کم میکند و این پاداش از ۵۰ درصد مالیات عملکرد ابرازی بیشتر نمیشود.
مثال: مالیات ارزش افزوده یک دوره ۱۰۰ میلیون ریال و فروش آن دوره ۱٫۵ میلیارد ریال است. ۲۰ درصد مالیات میشود ۲۰ میلیون ریال و ۱ درصد فروش میشود ۱۵ میلیون ریال. مقدار کمتر، یعنی ۱۵ میلیون ریال، از ارزش افزوده دوره بعد کم میشود. این مثال فقط وقتی درست است که همه شرطها رعایت شده باشد.
قانون این مشوق را به «پنج سال اول پس از استقرار سامانه» محدود کرده است. پس پیش از برنامهریزی روی آن، شمول آن را برای دوره خودتان با اداره مالیاتی یا مشاور مالیاتی روشن کنید.
جایزه برای مصرفکننده نهایی (ماده ۱۸)
اگر شخص حقیقی از فروشندهای که پایانه فروشگاهی دارد و با پرداخت بانکی خرید کند، از هر ده صورتحساب یکی قرعهکشی میشود و دو برابر مالیات ارزش افزودهای که خریدار پرداخته به حسابش برمیگردد. جایزه تا سقف معافیت ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم مالیات ندارد. خریدار از مؤدیان معاف از صدور صورتحساب، مشمول این ماده نیست.
پذیرش اظهارنامه بدون رسیدگی (ماده ۱۹)
اگر مؤدی همه مقررات را رعایت کند، اظهارنامه را براساس اطلاعات سامانه و در مهلت بدهد و با اطلاعات پایگاه داده سازمان مغایرتی نداشته باشد، اظهارنامهاش بدون رسیدگی پذیرفته میشود. با این حال سازمان میتواند حداکثر ۲٫۵ درصد مؤدیان را به قید قرعه انتخاب و دفاترشان را بررسی کند.

بخشودگی جرایم سامانه مؤدیان در ۱۴۰۵
سقف بخشودگی طبق قانون
برای نمونه، جریمه صادرنکردن صورتحساب (ماده ۲۲) ۱۰ درصد فروش بدون صورتحساب یا ۲۰ میلیون ریال است، هر کدام بیشتر باشد. مبلغ ثابت هر سال با نرخ تورم اعلام میشود. سازمان نمیتواند بیش از ۵۰ درصد این جرایم را ببخشد. اگر انجامندادن تکلیف خارج از اختیار مؤدی بوده باشد، سازمان باید جریمه را ببخشد.
اختیار بخشودگی تا ۱۰۰ درصد و تمدید آن
قانون تسهیل (ماده ۲) به سازمان اجازه داد تا پایان ۱۴۰۳ تا ۱۰۰ درصد جرایم ماده ۲۲ را ببخشد. این اجازه برای ۱۴۰۴ به استناد قانون بودجه و برای ۱۴۰۵ با بخشنامه رئیس سازمان تمدید شد. این یک «اختیار» است و بخشودگی خودکار نیست. میزانش را سازمان با بخشنامهها تعیین میکند.
مطالعه بیشتر: مهم ترین نکاتی که باید درباره سامانه مودیان مالیاتی بدانید
بخشودگیهای موقت و خاص
بخشنامه ۲۵ تیر ۱۴۰۵ برای دورههای زمستان ۱۴۰۲ تا زمستان ۱۴۰۳ بخشودگی ۹۸ درصدی (پرداخت تا ۳۰ تیر) و ۹۴ درصدی (پرداخت تا ۲۸ مرداد) داشت. برای درآمد کتمانشده سقف بخشودگی ۳۰ درصد بود. هر دو مهلت گذشته است. اگر جایی این درصدها را «جاری» نوشته بود، قدیمی است.
ماده ۲۱ هم به سازمان اجازه میدهد بدهی ارزش افزوده سال ۱۳۹۶ و قبل از آن را، برای مؤدی ثبتنامکرده که تکالیفش را انجام داده، قطعی کند و جریمهها را سه سال معلق کند. این یک مورد قدیمی و خاص است، نه مشوق عمومی.

معافیت از صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۴۰۵
سقف فروش و مشمولان
طبق بخشنامه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، صاحبان مشاغلی که تا پایان ۱۴۰۴ معاف بودهاند یا در ۱۴۰۵ شروع به کار کردهاند، تا وقتی فروش سال ۱۴۰۵ کمتر از ۱۲۰ میلیارد ریال (۱۲ میلیارد تومان) باشد، از صدور و ثبت صورتحساب نوع اول و دوم معافند. سقف برای هر پرونده مالیاتی حساب میشود. این سقف در سالهای قبل بیشتر بود: ۱۸۰ میلیارد ریال در ۱۴۰۲ و ۱۴۴ میلیارد ریال در ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴.
معافیت فقط صدور و ثبت صورتحساب را شامل میشود. مالیات و اظهارنامه سر جای خود میماند.
چه کسانی با هر میزان فروش معاف نیستند
طبق گزارشهای منتشرشده از بخشنامه، اشخاص حقوقی، پزشکان، طلافروشان و واحدهای آلاینده در هر شرایطی باید صورتحساب صادر کنند. وکلا و مشاوران حقوقی هم در این گروه آمدهاند.
عبور از سقف چه تأثیری دارد
اگر فروش از سقف بگذرد، معافیت از ابتدای دومین دوره بعد از عبور تمام میشود و برگشتی ندارد. برای مثال، اگر فروشتان تا پایان بهار ۱۴۰۵ از سقف بگذرد، معافیت از ابتدای مهر ۱۴۰۵ تمام میشود.
رسید کارتخوان بهجای صورتحساب
رسید کارتخوان یا درگاه پرداخت برای مؤدیانی که یک نوع کالا یا خدمت عرضه میکنند یا نرخ ارزش افزودهشان یکسان است، تا پایان ۱۴۰۵ در حکم صورتحساب الکترونیکی است. این تسهیل موقت است.
چه کسانی مشمول کدام تسهیلات هستند؟
| نوع مؤدی | تسهیلات مرتبط |
| صاحب شغل مشمول ارزش افزوده | پاداش ماده ۱۷ (کسر از ارزش افزوده)، معافیت از صورتحساب زیر سقف، بخشودگی جرایم |
| صاحب شغل غیرمشمول ارزش افزوده | پاداش ماده ۱۷ (کسر از مالیات عملکرد)، معافیت از صورتحساب زیر سقف |
| شخص حقوقی | بخشودگی جرایم؛ معافیت از صدور صورتحساب ندارد |
| پزشک، طلافروش، وکیل | معافیت از صدور صورتحساب ندارد |
| خریدار نهایی (شخص حقیقی) | جایزه ماده ۱۸ |

شرایط و مراحل بهرهمندی از تسهیلات
- نوع و میزان فروش خود را مشخص کنید؛ نوع مؤدی و سقف ۱۲۰ میلیارد ریال تعیینکننده است.
- مطمئن شوید در سامانه مؤدیان عضو هستید و کارپوشه دارید.
- تکالیف را انجام دهید: صدور و ثبت صورتحساب، یا استفاده از کارتخوان در حالتی که رسید آن صورتحساب حساب میشود.
- اظهارنامه را در مهلت و با اطلاعات سامانه بدهید.
- برای بخشودگی جرایم، شرایط بخشنامه همان دوره را با اداره مالیاتی خود بررسی کنید.
اشتباهاتی که تسهیلات قانون سامانه مودیان را از بین میبرد
- معافیت از صدور صورتحساب را معافیت از مالیات بدانید. اینطور نیست.
- سقف را برای پروندههای مختلف جداگانه نبینید. سقف برای هر پرونده است.
- منتظر برگشت معافیت بمانید. پس از عبور از سقف، معافیت برنمیگردد.
- منتظر بخشودگی خودکار بمانید. بخشودگی اختیار سازمان است.
از کارتخوان یا حساب دیگران برای فروش خود استفاده کنید یا کارتخوان خود را به دیگری بدهید. طبق بخشنامه ۲۳ تیر ۱۴۰۵ این کار هنوز مشمول جریمه بند «پ» ماده ۲۲ است.
همان بخشنامه میگوید اگر تکالیف را انجام ندهید، فقط برای همان سال از معافیتها و مشوقها محروم میشوید.
انجام تکالیف سامانه مؤدیان با نرمافزار حسابداری
بیشتر تسهیلات به اطلاعات درست و بهموقع بستگی دارند: فروش ثبتشده، صورتحسابهای منظم و اظهارنامهای که با اطلاعات سامانه میخواند. نرمافزار حسابداری به شما کمک میکند فروش و خرید را منظم ثبت کنید و گزارشهای لازم را سریعتر ببینید. نرمافزار جای سامانه مؤدیان یا مشاور مالیاتی را نمیگیرد و بهتنهایی باعث بهرهمندی از مشوق یا بخشودگی نمیشود.
اگر میخواهید ببینید نرمافزار حسابداری کاوش چطور ثبت فروش و گزارشگیری کسبوکار شما را منظم میکند، دموی رایگان آن را درخواست کنید.
مطالعه بیشتر: دریافت دموی رایگان نرم افزار حسابداری پیمانکاری
سؤالات متداول تسهیلات قانون سامانه مودیان
آیا قانون سامانه مؤدیان مشوق مالیاتی دارد؟
بله. ماده ۱۷ پاداش همکاری صاحبان مشاغل را و ماده ۱۸ جایزه خریداران را پیشبینی کرده است. شمول آنها به شرطهای قانون بستگی دارد.
سقف معافیت از صدور صورتحساب در ۱۴۰۵ چقدر است؟
۱۲۰ میلیارد ریال (۱۲ میلیارد تومان) برای هر پرونده مالیاتی صاحبان مشاغل مشمول.
آیا معافیت از صدور صورتحساب یعنی معافیت از مالیات؟
خیر. فقط صدور و ثبت صورتحساب نوع اول و دوم را شامل میشود.
آیا بخشودگی جرایم در ۱۴۰۵ ادامه دارد؟
اختیار سازمان برای بخشودگی تمدید شده است، اما مهلتهای ۹۸ و ۹۴ درصدی تمام شده و بخشودگی خودکار نیست.
حداکثر بخشودگی جریمه ماده ۲۲ چقدر است؟
طبق خود قانون ۵۰ درصد. با اختیاری که تمدید شده، سازمان میتواند تا ۱۰۰ درصد هم ببخشد.
آیا رسید کارتخوان جای صورتحساب الکترونیکی را میگیرد؟
برای مؤدیانی که یک نوع کالا یا خدمت عرضه میکنند یا نرخ ارزش افزودهشان یکسان است، تا پایان ۱۴۰۵ بله.

