ماهیت برداشت در حسابداری بدهکار است و جزو حسابهای موقت حقوق صاحبان سرمایه محسوب میشود، زیرا هر برداشت باعث کاهش سرمایه مالک میشود. ثبت صحیح برداشت در پایان دوره مالی اهمیت بالایی دارد و اشتباه در آن، مانند ثبت برداشت به جای هزینه، میتواند گزارشهای مالی را نادرست کند. استفاده از نرم افزار حسابداری کمک میکند تا برداشتها به درستی ثبت شده و سرمایه واقعی کسبوکار همیشه مشخص باقی بماند.
حساب برداشت در کدام گروه حسابها قرار میگیرد؟
حساب برداشت جزو گروه حقوق صاحبان سرمایه است. اما برعکس حساب سرمایه، باعث کم شدن سرمایه مالک میشود.
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم:
- حساب سرمایه → وقتی زیاد میشود یعنی سرمایه مالک بیشتر شده → ماهیتش بستانکار است.
- حساب برداشت → وقتی ثبت میشود یعنی مالک از سرمایه برداشته → باعث کم شدن سرمایه میشود → ماهیتش بدهکار است.
پس حساب برداشت زیرمجموعه حقوق صاحبان سرمایه است، اما اثرش برعکس حساب سرمایه است و آن را کاهش میدهد.
مطالعه بیشتر: حسابداری سرمایه چیست؟ تعریف، مثال و اهمیت آن
ماهیت برداشت در حسابداری بدهکار است یا بستانکار؟
ماهیت برداشت در حسابداری بدهکار است. این موضوع یکی از اصول پایه در حسابداری محسوب میشود.
دلیل بدهکار بودن ماهیت حساب برداشت
سرمایه مالک، ماهیت بستانکار دارد. هر عاملی که باعث کاهش سرمایه شود، ماهیت بدهکار خواهد داشت. از آنجایی که برداشت باعث کاهش سرمایه میشود، بنابراین ماهیت آن بدهکار است.
تحلیل ماهیت برداشت بر اساس معادله حسابداری
معادله اصلی حسابداری:
دارایی = بدهی + سرمایه
زمانی که مالک برداشت انجام میدهد:
- دارایی کاهش مییابد
- سرمایه نیز کاهش مییابد
کاهش سرمایه در سمت بدهکار ثبت میشود. بنابراین حساب برداشت بدهکار است.
بررسی ماهیت برداشت از دیدگاه استانداردهای حسابداری
بر اساس اصول حسابداری، برداشت یک حساب موقت از گروه حقوق صاحبان سرمایه است که برای ثبت کاهش سرمایه ناشی از برداشت مالک استفاده میشود.
این حساب در پایان دوره مالی بسته شده و به حساب سرمایه منتقل میشود.
مطالعه بیشتر: انواع حساب های پرداختنی و دریافتنی
برداشت چه تأثیری بر سرمایه مالک دارد؟
برداشت مستقیماً باعث کم شدن سرمایه میشود.
ارتباط برداشت با حساب سرمایه
برداشت یعنی مالک بخشی از پول یا دارایی کسبوکار را برای خودش برمیدارد. چون این مبلغ در اصل از سرمایه او بوده، در پایان سال مالی از حساب سرمایه کم میشود.
چرا برداشت سرمایه را کم میکند؟
چون داراییهای شرکت متعلق به مالک است. وقتی مالک مقداری از این دارایی را خارج میکند، در واقع سهم خودش از سرمایه شرکت کمتر میشود.
مثال:
- سرمایه: ۵۰۰ میلیون
- برداشت: ۱۰۰ میلیون
- سرمایه باقیمانده: ۴۰۰ میلیون
تفاوت برداشت با کاهش سرمایه
برداشت با کاهش رسمی سرمایه فرق دارد.
برداشت:
- توسط خود مالک انجام میشود
- معمولاً تشریفات قانونی خاصی ندارد
کاهش سرمایه:
- یک اقدام رسمی و قانونی است
- بیشتر در شرکتهای سهامی انجام میشود
مطالعه بیشتر: دریافت دموی رایگان نرمافزار مدیریت سهام و سهامداران
ثبت حسابداری برداشت و ماهیت آن
ثبت حسابداری برداشت بستگی دارد به اینکه مالک چه چیزی را از کسبوکار برداشته است.
ثبت حسابداری برداشت وجه نقد
اگر مالک از صندوق یا بانک پول نقد بردارد، ثبت به این شکل انجام میشود:
- بدهکار: برداشت
- بستانکار: صندوق (یا بانک)
ثبت حسابداری برداشت کالا
اگر مالک مقداری از کالاهای شرکت را برای خودش بردارد:
- بدهکار: برداشت
- بستانکار: موجودی کالا
ثبت حسابداری برداشت دارایی
اگر مالک یکی از داراییهای ثابت مثل تجهیزات یا وسایل را بردارد:
- بدهکار: برداشت
- بستانکار: دارایی ثابت
مثال عملی ثبت سند برداشت
فرض کنید مالک ۲۰ میلیون تومان از حساب بانکی شرکت بردارد. ثبت حسابداری به این صورت خواهد بود:
- بدهکار: برداشت ۲۰ میلیون تومان
- بستانکار: بانک ۲۰ میلیون تومان
مطالعه بیشتر: بدهکار و بستانکار در حسابداری
حساب برداشت موقت است یا دائمی؟
حساب برداشت موقت است، چون فقط به همان دوره مالی مربوط میشود. در پایان سال مالی این حساب بسته میشود
بستن حساب برداشت در پایان دوره مالی
در پایان دوره، برای بستن حساب برداشت این ثبت انجام میشود:
- بدهکار: سرمایه
- بستانکار: برداشت
انتقال حساب برداشت به سرمایه
با این ثبت، مبلغ برداشت به حساب سرمایه منتقل میشود و مانده حساب برداشت به صفر میرسد.
تفاوت ماهیت برداشت با سایر حسابهای مشابه
تفاوت برداشت با هزینه
برداشت:
- مربوط به مالک است
- در سود و زیان ثبت نمیشود
هزینه:
- مربوط به شرکت است
- باعث کاهش سود میشود
تفاوت برداشت با حقوق و دستمزد
حقوق و دستمزد:
- هزینه شرکت است
برداشت:
- سهم مالک از سرمایه است
تفاوت برداشت با سود سهام
سود سهام:
- در شرکتهای سهامی پرداخت میشود
برداشت:
- در کسبوکارهای انفرادی انجام میشود
تفاوت برداشت با تنخواه
تنخواه:
- برای هزینههای شرکت است
برداشت:
- برای استفاده شخصی مالک است
ماهیت برداشت در انواع واحدهای تجاری
در حسابداری، «برداشت» در همه کسبوکارها یک معنا دارد: کم شدن سرمایه.
اما اینکه این حساب چطور استفاده شود، بسته به نوع واحد تجاری فرق میکند. اگر این تفاوتها را بدانیم، ثبتهای مالی را دقیقتر و بدون اشتباه انجام میدهیم.
ماهیت برداشت در شرکتهای انفرادی
در کسبوکارهای انفرادی، مالک و کسبوکار از نظر حسابداری جدا از هم در نظر گرفته میشوند.
بنابراین اگر مالک برای کارهای شخصی خودش پول یا دارایی از شرکت بردارد، این کار به عنوان «برداشت» ثبت میشود.
ویژگیهای برداشت در شرکتهای انفرادی:
رایجترین جایی که حساب برداشت استفاده میشود همین نوع شرکت است
- برداشت میتواند پول نقد یا هر دارایی دیگری باشد
- مستقیماً سرمایه مالک را کم میکند
- باید جداگانه در نرمافزار حسابداری ثبت شود
مثال:
اگر صاحب یک فروشگاه ۱۵ میلیون تومان از حساب شرکت برای خودش بردارد، ثبت حسابداری به این شکل است:
- بدهکار: برداشت
- بستانکار: بانک
با این ثبت، سرمایه مالک کاهش پیدا میکند.
ماهیت برداشت در شرکتهای تضامنی
در شرکتهای تضامنی، هر شریک حساب سرمایه و حساب برداشت جداگانه دارد. به همین دلیل، برداشت هر شریک جدا ثبت میشود و مشخص است چه کسی چه مقدار برداشته است.
نکات مهم:
- هر شریک حساب برداشت مخصوص خودش را دارد
- برداشت هر شریک فقط سرمایه همان فرد را کم میکند
- روی سرمایه بقیه شرکا تأثیری ندارد
مثال:
اگر یکی از شرکا ۲۰ میلیون تومان برداشت کند:
- بدهکار: برداشت شریک الف
- بستانکار: صندوق
این ثبت فقط سرمایه شریک الف را کاهش میدهد.
در این نوع شرکتها استفاده از نرمافزار حسابداری خیلی کمککننده است، چون مدیریت حساب هر شریک را سادهتر و دقیقتر میکند.
مطالعه بیشتر: دریافت دموی رایگان نرم افزار حسابداری پیمانکاری
آیا در شرکتهای سهامی حساب برداشت داریم؟
- در شرکتهای سهامی معمولاً چیزی به نام حساب برداشت وجود ندارد.
- چون سهامداران اجازه ندارند مستقیماً از داراییهای شرکت پول بردارند.
در این شرکتها، پرداخت به سهامداران از راههای مشخصی انجام میشود، مثل:
- سود سهام
- حقوق (اگر در شرکت مشغول به کار باشند)
- پاداش
پس در شرکتهای سهامی برداشت شخصی از حساب شرکت مجاز نیست و سود از مسیر قانونی خودش پرداخت میشود.
ماهیت حساب برداشت در جدول ماهیت حسابها
برای درک بهتر جایگاه حساب برداشت، باید آن را با سایر حسابها مقایسه کنیم. جدول زیر ماهیت حساب برداشت و ارتباط آن با سایر حسابها را نشان میدهد:
| نوع حساب | گروه حساب | ماهیت | توضیح |
| برداشت | حقوق صاحبان سرمایه | بدهکار | باعث کاهش سرمایه میشود |
| سرمایه | حقوق صاحبان سرمایه | بستانکار | نشاندهنده سرمایه مالک |
| دارایی | دارایی | بدهکار | منابع اقتصادی شرکت |
| بدهی | بدهی | بستانکار | تعهدات شرکت |
| درآمد | درآمد | بستانکار | افزایش سرمایه |
| هزینه | هزینه | بدهکار | کاهش سود |
مقایسه ماهیت برداشت با سرمایه و دارایی
برای اینکه موضوع روشنتر شود، بیایید این سه حساب را کنار هم ببینیم:
سرمایه
- ماهیت: بستانکار
- نشان میدهد مالک چه میزان حق و سهم در کسبوکار دارد
- با افزایش آن، حقوق مالک بیشتر میشود
برداشت
- ماهیت: بدهکار
- زمانی ثبت میشود که مالک از شرکت پول یا دارایی بردارد
- باعث کم شدن سرمایه میشود
دارایی
- ماهیت: بدهکار
- نشاندهنده اموال و منابع شرکت مثل پول نقد، بانک، کالا و… است
تفاوت مهم
وقتی برداشت انجام میشود، هم دارایی شرکت کمتر میشود و هم سرمایه مالک کاهش پیدا میکند. یعنی این دو حساب همزمان تحت تأثیر قرار میگیرند.
اشتباهات رایج در ثبت و تشخیص ماهیت برداشت
یکی از اشتباهات رایج در حسابداری، ثبت نادرست برداشت است که میتواند گزارشهای مالی را اشتباه کند. استفاده از نرمافزار حسابداری میتواند تا حد زیادی این خطاها را کاهش دهد.
ثبت برداشت به جای هزینه
یکی از اشتباهات معمول، ثبت برداشت بهعنوان هزینه است.
- این اشتباه باعث میشود:
- سود اشتباه نشان داده شود
- مالیات بهاشتباه محاسبه شود
- گزارش مالی نادرست ارائه شود
نکته مهم: برداشت، هزینه نیست.
اشتباه در بستن حساب برداشت
حساب برداشت باید در پایان دوره مالی بسته شود.
اگر بسته نشود:
- سرمایه بهدرستی محاسبه نمیشود
- گزارشهای مالی اشتباه خواهند بود
نرمافزار حسابداری این کار را بهصورت خودکار انجام میدهد و خطاها را کاهش میدهد.
اشتباه دانشجویان حسابداری درباره برداشت
خیلی از دانشجویان فکر میکنند برداشت:
- نوعی هزینه است، یا
- نوعی دارایی است
در حالی که برداشت:
- یک حساب کاهنده سرمایه است و ماهیت بدهکار دارد.
جمعبندی ماهیت برداشت در حسابداری
برداشت در حسابداری:
- ماهیت بدهکار دارد
- جزو حقوق صاحبان سرمایه است
- باعث کاهش سرمایه مالک میشود
- حسابی موقت است که در پایان دوره مالی بسته میشود
ثبت درست برداشت اهمیت زیادی برای تهیه گزارشهای مالی دقیق دارد. استفاده از نرمافزار حسابداری کمک میکند برداشتها با دقت ثبت شوند و سرمایه واقعی کسبوکار همیشه مشخص باشد.



