مالیات دارندگان کارت بازرگانی یکی از موضوعاتی است که هر واردکننده و صادرکننده‌ای باید قبل از شروع فعالیت یا تمدید کارت خود درباره آن اطلاعات کافی داشته باشد. میزان مالیات به نوع فعالیت، درآمد و شرایط هر کسب‌وکار بستگی دارد و ناآگاهی از قوانین می‌تواند هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده‌ای به همراه داشته باشد. در ادامه نیز می‌بینید که نرم‌افزار حسابداری چگونه به ثبت دقیق درآمدها و هزینه‌ها و مدیریت اسناد مالی کمک می‌کند.
پیش از واردات کالا یا تمدید کارت، این راهنما را بخوانید تا با هزینه‌ها و تعهدات مالیاتی خود غافلگیر نشوید.
آیا فقط داشتن کارت بازرگانی مالیات دارد؟
خیر. کارت بازرگانی فقط اجازه واردات و صادرات می‌دهد و خودش مالیات ایجاد نمی‌کند. مالیات وقتی پیش می‌آید که با کارت کالا وارد یا صادر کنید و درآمد داشته باشید. اگر کارت را اصلاً استفاده نکرده‌اید، درآمدی نیست که مالیات بر آن حساب شود. فقط برای تمدید کارت باید بدهی مالیاتی نداشته باشید.
اگر کارت را استفاده نکرده‌ام ولی ابلاغ مالیاتی رسیده، چه کنم؟
اول بخوانید ابلاغ برای چه مالیاتی و کدام سال است. گاهی علتش استفاده شخص دیگری از کارت شماست (بخش کارت اجاره‌ای را ببینید). اگر مالیات را قبول ندارید، بی‌جواب نگذارید و در مهلت قانونی اعتراض کنید.
مطالعه بیشتر: مالیات شرکت های بازرگانی چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟
مالیات‌ها و هزینه‌های کارت بازرگانی در یک نگاه
| مورد | کی ایجاد می‌شود | نرخ | مالیات است؟ |
| مالیات بر درآمد | وقتی از فعالیت تجاری سود دارید | حقیقی ۱۵ تا ۲۵٪، حقوقی ۲۵٪ | بله |
| ارزش افزوده واردات | هنگام ترخیص کالا | ۱۰٪ | بله |
| علی‌الحساب واردات | هنگام ترخیص کالا | معمولاً ۴٪ | بله (پیش‌پرداخت) |
| حقوق ورودی | هنگام واردات | بسته به نوع کالا | نه، هزینه گمرکی |
مالیات علی‌الحساب واردات چیست و چقدر است؟
علی‌الحساب بخشی از مالیات سالانه است که هنگام ترخیص کالا، پیش‌پرداخت می‌کنید.
نرخ و زمان پرداخت
معمولاً ۴ درصد ارزش کالای اظهارشده در گمرک است. برای بعضی کالاها یا شیوه‌های ورود نرخ ویژه (مثلاً ۲٪) هم اعلام شده است. نرخ و مبنای دقیق را گمرک تعیین می‌کند و ممکن است هر سال فرق کند. پس هنگام ترخیص حتماً از ترخیص‌کار یا گمرک بپرسید.
چه کسانی معاف‌اند؟
- واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره‌برداری
- دارندگان کارت بازرگانی رتبه الف (طلایی)
- واردکنندگان خوش‌حساب معرفی‌شده از طرف سازمان مالیاتی
- دستگاه‌های دولتی دارای ردیف بودجه
- کالاهای همراه مسافر یا پستی که جنبه تجاری ندارند
- کالاهای مشمول ماده ۱۱۹ قانون امور گمرکی
هر گروه شرایط خودش را دارد و معافیت خودکار نیست.
مطالعه بیشتر: آشنایی با مالیات صادرات و واردات | شرایط صادرات معاف از مالیات
علی‌الحساب چطور از مالیات نهایی کم می‌شود؟
مبلغی که در گمرک پرداخته‌اید، موقع تنظیم اظهارنامه به‌عنوان اعتبار مالیاتی حساب می‌شود و از مالیات نهایی‌تان کم می‌شود. پس علی‌الحساب مالیات اضافه نیست؛ فقط زودتر پرداخت شده است.
ارزش افزوده و حقوق ورودی: دو هزینه‌ای که با «مالیات کارت» قاطی می‌شود
مالیات بر ارزش افزوده کالاهای وارداتی ۱۰ درصد است (احکام گمرکی ۱۴۰۴؛ برای ۱۴۰۵ هم همین نرخ گزارش شده). مبنای آن ارزش گمرکی به‌علاوه حقوق ورودی و سود بازرگانی است. بعضی کالاها، مثل مواد اولیه دارو، نرخ یا معافیت جداگانه دارند.
حقوق ورودی (حقوق گمرکی و سود بازرگانی) مالیات نیست. هزینه‌ای گمرکی است که به نوع کالا و کد تعرفه‌اش بستگی دارد.
مالیات صادرات: معافیت دارد، ولی شرط هم دارد
طبق ماده ۱۴۱، درآمد صادرات محصولات تمام‌شده صنعتی و کشاورزی ۱۰۰ درصد و درآمد صادرات سایر کالاها ۵۰ درصد از مالیات معاف است. این معافیت به بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور مشروط است. پس «همه صادرات معاف است» درست نیست؛ نوع کالا و رفع تعهد ارزی مهم است.
تکالیف مالیاتی دارندگان کارت و مهلت‌ها
| تکلیف | چه زمانی |
| ثبت‌نام در سامانه مؤدیان و دریافت کد اقتصادی | قبل از شروع فعالیت |
| پرداخت علی‌الحساب | هنگام ترخیص کالا |
| ثبت درآمد، هزینه و اسناد | در طول سال |
| تسلیم اظهارنامه عملکرد و پرداخت مالیات | در موعد قانونی |
موعد اظهارنامه به حقیقی یا حقوقی بودن شما بستگی دارد و گاهی تمدید می‌شود. تاریخ سال جاری را از سامانه سازمان امور مالیاتی ببینید.
استعلام مالیاتی و گواهی ماده ۱۸۶ برای تمدید کارت
طبق ماده ۱۸۶، تمدید کارت بازرگانی به گواهی پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیاتی قطعی‌شده بستگی دارد. مراحل معمول:
- در سامانه سازمان امور مالیاتی ثبت‌نام کنید و کد اقتصادی بگیرید.
- گواهی ماده ۱۸۶ را از طریق اتاق بازرگانی درخواست کنید.
- در پورتال iccima.ir، بخش «نمایش اطلاعات مالیاتی» را ببینید و اگر بدهی دارید، تسویه کنید.
در سال ۱۴۰۵ سازمان مالیاتی اعلام کرد که برای بدهی قطعی تا ۲۰ میلیون تومان، صدور یا تمدید این گواهی تسهیل شده است. شرایط آن را هنگام درخواست بپرسید.
کارت اجاره‌ای یا استفاده دیگران: مسئولیت مالیاتی با کیست؟
اجاره، فروش یا واگذاری کارت بازرگانی طبق ماده ۳۳ مکرر ۲ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ممنوع است. قرارداد خصوصی هم این ممنوعیت را از بین نمی‌برد.
- استفاده‌کننده: جریمه نقدی معادل نصف ارزش کالا، ضبط کالا و مسئولیت تضامنی در جبران خسارت دولت.
- واگذارکننده (صاحب کارت): جریمه نقدی یک تا دو برابر منفعتی که برده، ابطال کارت و مسئولیت تضامنی.
آیین‌نامه اجرایی، نام دارنده کارت را مسئول پرداخت مالیات می‌داند. استفاده از کارت دیگران برای فرار مالیاتی هم طبق ماده ۲۷۴ قانون مالیات‌های مستقیم قابل پیگرد است.
جرایم و پیامدهای انجام‌ندادن تکالیف
| تخلف | پیامد |
| تسلیم‌نکردن اظهارنامه در موعد | جریمه ۳۰٪ مالیات برای شرکت‌ها و صاحبان مشاغل و ۱۰٪ برای سایر مؤدیان (ماده ۱۹۲) |
| دیرکرد در پرداخت | ۲.۵٪ مالیات به ازای هر ماه تأخیر (ماده ۱۹۰) |
| بدهی پرداخت‌نشده | نشدن تمدید کارت، توقیف اموال |
اگر به مالیات تعیین‌شده اعتراض دارید، چه مراحلی را باید طی کنید؟
- ابلاغیه را کامل بخوانید و تاریخ ابلاغ را یادداشت کنید.
- ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض کتبی خود را به اداره مالیاتی بدهید.
- اگر با اداره به توافق نرسیدید، پرونده به هیئت حل اختلاف مالیاتی می‌رود.
- در صورت ادامه اختلاف، شورای عالی مالیاتی مرجع بعدی است.
چطور اسناد را برای تعیین درست مالیات نگه داریم؟
هرچه اسناد منظم‌تر باشد، مالیات دقیق‌تر تعیین می‌شود. اسناد گمرکی، فاکتورهای خرید و فروش و هزینه‌های واقعی را در طول سال ثبت کنید و نگه دارید. نگهداری منظم، معافیت نمی‌آورد؛ ولی اگر هزینه‌هایتان مستند باشد، موقع محاسبه سود حساب می‌شود.
نرم‌افزار حسابداری می‌تواند ثبت درآمد و هزینه، نگهداری اسناد و تهیه گزارش‌های مالی را ساده‌تر کند. اگر برای فعالیت بازرگانی‌تان به آن نیاز دارید، می‌توانید گزینه‌های کاوش فردا را ببینید یا دمو بگیرید.
مطالعه بیشتر: دریافت دموی رایگان نرم افزار حسابداری پیمانکاری
سؤالات متداول-مالیات دارندگان کارت بازرگانی
در ادامه، به سؤالات رایج درباره مالیات کارت بازرگانی، معافیت صادرات، کسر مالیات علی‌الحساب، مسئولیت اجاره کارت و شرایط تمدید آن پاسخ می‌دهیم.
آیا کارت بازرگانی بدون استفاده مالیات دارد؟
خیر. مالیات بر درآمد از فعالیت می‌آید. فقط برای تمدید کارت، نداشتن بدهی مالیاتی شرط است.
آیا صادرات هم مالیات دارد؟
بستگی دارد. درآمد صادرات در بیشتر موارد معاف است، ولی نوع کالا و بازگشت ارز شرط است.
آیا علی‌الحساب از مالیاتم کم می‌شود؟
بله. علی‌الحسابی که در گمرک می‌دهید، در اظهارنامه به‌عنوان اعتبار از مالیات نهایی کسر می‌شود.
اگر کارتم را اجاره داده باشم، مالیات با کیست؟
با نام دارنده کارت. علاوه بر آن، جریمه و ابطال کارت هم در انتظار اوست.
آیا بدهی مالیاتی مانع تمدید کارت می‌شود؟
بله، چون گواهی ماده ۱۸۶ لازم است؛ مگر اینکه بدهی را تسویه یا ترتیب پرداخت آن را بدهید.
جمع‌بندی
مالیات کارت بازرگانی به فعالیت شما بستگی دارد، نه به خود کارت. نرخ‌ها را با سال و مرجع بسنجید، علی‌الحساب را به یاد داشته باشید و اسنادتان را منظم نگه دارید. برای ثبت منظم درآمد و هزینه، می‌توانید نرم‌افزار حسابداری را بررسی کنید.
