مالیات کارتخوان در سال ۱۴۰۵ بر اساس درآمد مشمول مالیات، ضریب سود فعالیت و نرخهای پلکانی ۱۵، ۲۰ و ۲۵ درصد محاسبه میشود و اشخاص حقوقی نیز نرخ ثابت ۲۵ درصد دارند. آشنایی با معافیت ماده ۱۰۱، تراکنشهای غیرمشمول، نحوه ثبتنام در سامانه مودیان و جریمههای قانونی، نقش مهمی در کاهش ریسک مالیاتی دارد. استفاده از نرم افزار حسابداری نیز با ثبت دقیق تراکنشها، تفکیک واریزیهای شخصی و تجاری، اعمال خودکار ضریب سود و تهیه گزارشهای مالیاتی، احتمال خطای محاسباتی و پرداخت مالیات بیشتر از میزان واقعی را به حداقل میرساند.
در ادامه، با مثالهای واقعی یاد میگیرید چگونه مالیات کارتخوان را دقیق محاسبه کنید و از پرداخت مالیات اضافی و جریمههای مالیاتی جلوگیری کنید.
مالیات کارتخوان نرخ ثابتی ندارد؛ پس از کسر معافیت ماده ۱۰۱، درآمد مشمول مالیات بهصورت پلکانی و با نرخهای ۱۵، ۲۰ و ۲۵ درصد محاسبه میشود. یعنی هرچه سود سالانه کسبوکار شما بالاتر برود، نرخ مالیات بخشهای بالاتر درآمد نیز افزایش مییابد. برای اشخاص حقوقی، این نرخ ثابت و برابر ۲۵ درصد درآمد مشمول مالیات است. جزئیات کامل این پلکانها را در جدول بخش بعدی میبینید.
| درآمد مشمول مالیات (پس از کسر معافیت) | نرخ مالیات |
| تا ۴۰۰ میلیون تومان | ۱۵ درصد |
| نسبت به مازاد تا ۸۰۰ میلیون تومان | ۲۰ درصد |
| نسبت به مازاد بیش از ۸۰۰ میلیون تومان | ۲۵ درصد |
این نرخها فقط برای اشخاص حقیقی است؛ اشخاص حقوقی مطابق ماده ۱۰۵ با نرخ ثابت ۲۵ درصد مالیات میپردازند.
طبق قانون بودجه، سقف معافیت ماده ۱۰۱ برای صاحبان مشاغل حقیقی هر سال بهروزرسانی میشود و در حال حاضر رقمی نزدیک به ۲۸۰ میلیون تومان برای آن گزارش شده است. اگر سود مشمول مالیات شما زیر این سقف باشد، مالیاتی پرداخت نخواهید کرد، به شرط آنکه اظهارنامه مالیاتی را در موعد مقرر تسلیم کرده باشید. چون رقم دقیق این معافیت ممکن است طی سال با بخشنامههای جدید اصلاح شود، بهتر است پیش از تکمیل اظهارنامه، آخرین اعلام رسمی سازمان امور مالیاتی یا مشاور مالیاتی خود بررسی کنید.
مطالعه بیشتر: اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده چیست؟
هر شخص حقیقی یا حقوقی که دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت اینترنتی به نام او فعال باشد، مشمول مالیات کارتخوان است؛ چه دستگاه سیار باشد چه ثابت. تنها استثنا مشاغلی هستند که طبق قانون معافیت یا نرخ صفر دارند (در ادامه همین مقاله فهرست آنها را میبینید). نکته مهم این است که مسئولیت مالیاتی همیشه با صاحب پرونده مالیاتی متصل به دستگاه است، نه لزوماً کسی که فیزیکاً از آن استفاده میکند؛ به همین دلیل واگذاری کارتخوان به شخص دیگر میتواند دردسرساز شود.
مطالعه بیشتر: نرخ صفر مالیات برای چه مشاغلی است؟
همانطور که در بخش چه کسانی مشمول مالیات کارتخوان هستند اشاره شد، تنها استثنای این قاعده، مشاغلی هستند که در فهرست زیر معرفی میشوند. برخی مشاغل بر اساس قوانین خاص، از مالیات کارتخوان معاف هستند یا مشمول نرخ صفر میشوند؛ از جمله:
این فهرست ثابت نیست و ممکن است هر سال با بخشنامههای جدید بودجه تغییر کند، پس اگر شغل شما در این دستههاست، بهتر است وضعیت دقیق خود را در سامانه مودیان استعلام بگیرید.
مطالعه بیشتر: انواع خطای سامانه مودیان+لیست کامل کدها و راهحلهای فوری
همه واریزیهای کارتخوان مشمول مالیات نیستند. تنها مبالغی که از فروش کالا یا ارائه خدمات به دست آمده باشند، مبنای محاسبه مالیات قرار میگیرند. اگر بخشی از واریزیهای کارتخوان شما منشأ غیرشغلی داشته باشد، میتوانید با ارائه مدارک، آن مبالغ را از درآمد مشمول مالیات تفکیک کنید. رایجترین این موارد عبارتاند از:
بازپرداخت وام یا ودیعه: مثلاً مشتری یا شریک شما پولی را که قبلاً از شما قرض گرفته، از طریق کارتخوان به شما برمیگرداند. سند اثبات آن، قرارداد قرض یا رسید واریز اولیه است.
انتقال بین حسابهای شخصی خودتان: وقتی برای جابهجایی پول بین دو حساب بانکی خودتان (نه بابت خرید و فروش) از کارتخوان استفاده میکنید. اثبات آن با نشان دادن مالکیت هر دو حساب ممکن است.
سرمایهگذاری شرکا: واریزی یکی از شرکا بهعنوان آورده یا افزایش سرمایه، نه بابت فروش. نیاز به صورتجلسه شرکا یا مستندات مالی داخلی دارد.
وجوه جبران خسارت: مثلاً غرامتی که بیمه یا شخص ثالث بابت آسیب به کسبوکار شما پرداخت کرده است. سند بیمه یا توافقنامه جبران خسارت اثباتکننده آن است.
سود سپرده بانکی: اگر بانک سود سپرده را به همان حساب متصل به کارتخوان واریز کرده باشد، صورتحساب بانکی نشاندهنده منشأ آن است.
مبالغی که مالیاتشان قبلاً پرداخت شده: برای جلوگیری از مالیات مضاعف روی همان درآمد، با ارائه فیش پرداخت مالیات قبلی.
نکته مهم اینجاست که سازمان امور مالیاتی بهطور پیشفرض همه واریزیهای کارتخوان را درآمد در نظر میگیرد؛ یعنی اثبات خلاف این موضوع بر عهده خود مودی است، نه سازمان. اگر برای هیچکدام از موارد بالا مدرکی نگه نداشته باشید، همان مبلغ بهعنوان درآمد مشمول مالیات محاسبه میشود، حتی اگر واقعاً درآمد نبوده باشد. دقیقاً همینجاست که نبود مستندسازی منظم، رایجترین دلیل پرداخت مالیات بیشتر از میزان واقعی در محاسبه دستی مالیات کارتخوان است.
محاسبه مالیات کارتخوان در چهار گام انجام میشود:
تمام این مراحل روی درآمد مشمول مالیات انجام میشود، نه کل مبلغی که در دستگاه پوز ثبت شده است.
مطالعه بیشتر: تفاوت بین مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده
سازمان امور مالیاتی برای هر صنف یک «ضریب سود فعالیت» (معروف به اینتاکد) در نظر میگیرد که در مجموع تراکنشهای سالانه ضرب میشود تا سود واقعی مشخص شود. فرمول کلی به این شکل است:
ضریب سود فعالیت آن صنف × مجموع تراکنشهای کارتخوان =درآمد مشمول مالیات
برای نمونه، ضریب سود کافیشاپ معمولاً حدود ۳۳ درصد و ضریب سود سوپرمارکت حدود ۸.۵ درصد است؛ همین اختلاف نشان میدهد چرا دو کسبوکار با گردش مالی یکسان میتوانند مالیات کاملاً متفاوتی بپردازند.
برای درک بهتر فرمول، محاسبه را قدمبهقدم روی یک مثال واقعی پیش میبریم:
گام اول: مجموع تراکنشهای سالانه
فرض کنید یک سوپرمارکت در طول یک سال، ۴۰۰ میلیون تومان از طریق کارتخوان فروش داشته است.
گام دوم: اعمال ضریب سود فعالیت
ضریب سود فعالیت برای صنف سوپرمارکت حدود ۸.۵ درصد است. یعنی سازمان مالیاتی فرض میکند از هر ۱۰۰ تومان فروش، ۸.۵ تومان آن سود واقعی کسبوکار بوده است:
۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۸.۵٪ = ۳۴,۰۰۰,۰۰۰ تومان (سود مشمول مالیات پیش از کسر معافیت)
گام سوم: مقایسه با سقف معافیت ماده ۱۰۱
چون این عدد (۳۴ میلیون تومان) بهمراتب کمتر از سقف معافیت ماده ۱۰۱ (نزدیک به ۲۸۰ میلیون تومان) است، کل این سود از مالیات معاف میماند و این سوپرمارکت هیچ مالیاتی بابت کارتخوان پرداخت نمیکند.
اگر سود از سقف معافیت بیشتر بود، چه اتفاقی میافتاد؟
برای اینکه کاربرد نرخهای پلکانی را هم ببینید، فرض کنید همین سوپرمارکت رشد کرده و تراکنش سالانهاش به ۴ میلیارد تومان رسیده است:
۴,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۸.۵٪ = ۳۴۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان سود مشمول مالیات
پس از کسر ۲۸۰ میلیون تومان معافیت ماده ۱۰۱، مبلغ ۶۰ میلیون تومان باقی میماند که چون کمتر از پلکان اول (۴۰۰ میلیون تومان) است، با نرخ ۱۵ درصد مالیاتگذاری میشود:
۶۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۵٪ = ۹,۰۰۰,۰۰۰ تومان مالیات کارتخوان قابلپرداخت
در کنار نرخها و مراحل محاسبه، دو سوءتفاهم رایج هم وجود دارد که بسیاری از صاحبان مشاغل را دچار اشتباه میکند: یکی درباره نوع دستگاه کارتخوان و دیگری درباره تفاوت مالیات با کارمزد. در ادامه هر دو را روشن میکنیم.
از نظر سازمان امور مالیاتی، هیچ تفاوتی بین کارتخوان سیار و ثابت وجود ندارد. هر دو نوع دستگاه به همان شکل به شبکه بانکی و سامانه مودیان متصل میشوند و تراکنشهایشان با همان قواعد ماده ۱۰۱ و ۱۳۱ محاسبه میشود. آنچه نرخ مالیات را تعیین میکند، نوع دستگاه نیست؛ نوع فعالیت شغلی و میزان درآمد واقعی است.
این دو مفهوم را نباید با هم اشتباه گرفت. کارمزد کارتخوان، هزینهای است که شرکت ارائهدهنده خدمات پرداخت (PSP) بابت هر تراکنش از شما کم میکند و ربطی به سازمان مالیاتی ندارد. مالیات کارتخوان اما مبلغی است که بر سود حاصل از فعالیت اقتصادی شما، مطابق قوانین مالیاتی، محاسبه و از شما مطالبه میشود.
برای فعالسازی قانونی هر دستگاه کارتخوان، باید ابتدا در سامانه ثبتنام کنید، اطلاعات هویتی و شغلی خود را تکمیل کنید و کد مالیاتی یکتا دریافت کنید. سپس از بخش «ساماندهی پذیرندههای بانکی»، دستگاه کارتخوان خود را به پرونده مالیاتی متصل میکنید. تا زمانی که این اتصال انجام نشود، شرکت ارائهدهنده خدمات پرداخت مجاز به فعال نگهداشتن دستگاه شما نیست.
برای استعلام مالیات کارتخوان با کد ملی، کافی است وارد سامانه my.tax.gov.ir شوید و با نام کاربری و رمز عبور خود، بخش پرونده مالیاتی را باز کنید. در این بخش میتوانید فهرست کامل دستگاههای کارتخوان و درگاههای پرداخت ثبتشده به نام خود، میزان بدهی احتمالی و وضعیت اظهارنامههای ارسالی را مشاهده کنید.
مطالعه بیشتر: راهنمای جامع تشکیل پرونده مالیاتی
جریمه عدم ثبت مالیات کارتخوان دو لایه دارد:
طبق قانون پایانههای فروشگاهی، عدم اتصال کارتخوان به سامانه مودیان یا واگذاری آن به شخص دیگر، جریمهای معادل ۱۰ درصد مجموع فروش انجامشده از آن دستگاه (یا حداقل ۲۰ میلیون ریال، هر کدام بیشتر باشد) به همراه دارد و مودی را در همان سال از هرگونه معافیت و نرخ صفر مالیاتی هم محروم میکند.
جدا از این، طبق ماده ۱۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم، اگر اظهارنامه در موعد مقرر ارسال نشود، جریمهای غیرقابلبخشش معادل ۳۰ درصد مالیات متعلق برای صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی (و ۱۰ درصد برای سایر مودیان) اعمال میشود. در موارد جدیتر، امکان غیرفعال شدن دستگاه توسط شرکت ارائهدهنده خدمات پرداخت هم وجود دارد. از آنجا که سازمان امور مالیاتی میتواند تا پنج سال به عقب برگردد و مالیات معوقه مطالبه کند، تأخیر در ثبتنام معمولاً هزینهاش بسیار بیشتر از زمانی است که برای انجام آن صرف میشود.
اگر دیگر از کارتخوان خود استفاده نمیکنید، باید آن را در سامانه مودیان غیرفعال کنید تا مشمول مالیات نشود. برای این کار کافی است در بخش «ساماندهی پذیرندههای بانکی»، دستگاه یا درگاه پرداخت مورد نظر را انتخاب و درخواست غیرفعالسازی را ثبت کنید. اگر همزمان شغل خود را هم تغییر دادهاید، حتماً این تغییر را در سامانه اعمال کنید تا تراکنشهای آینده با ضریب سود صنف قبلی محاسبه نشوند.
بیشتر خطاهای مالیات کارتخوان از یکجا سرچشمه میگیرند: تفکیک نشدن تراکنشهای شخصی از تجاری و نبود مستند برای هزینههای قابل قبول. وقتی این تفکیک بهصورت دستی و در پایان سال انجام شود، احتمال فراموش کردن یک فاکتور یا یک واریزی غیردرآمدی بسیار بالاست و همین یعنی مالیات بیشتر از میزان واقعی.
نرمافزار حسابداری کاوش این فرایند را از ریشه تغییر میدهد: هر تراکنش کارتخوان از همان لحظه ثبت، در دستهبندی درست (درآمد، هزینه قابل قبول، یا تراکنش غیرمشمول) قرار میگیرد، ضریب سود فعالیت صنف شما بهصورت خودکار اعمال میشود و در پایان دوره، گزارشی آماده برای تکمیل اظهارنامه در اختیارتان قرار میگیرد. نتیجه این نظم، هم مالیات دقیقتر است و هم مستنداتی که در صورت رسیدگی مالیاتی، پشتوانه محکمی برای دفاع از حسابهای شما خواهد بود.
مطالعه بیشتر: دریافت دموی رایگان نرم افزار حسابداری پیمانکاری
پس از کسر معافیت ماده ۱۰۱، نرخ مالیات اشخاص حقیقی بهصورت پلکانی ۱۵، ۲۰ و ۲۵ درصد و برای اشخاص حقوقی ثابت ۲۵ درصد است.
خیر. نوع دستگاه هیچ تأثیری در نرخ یا نحوه محاسبه مالیات کارتخوان ندارد.
بله؛ با این تفاوت که نرخ آنها ثابت و برابر ۲۵ درصد درآمد مشمول مالیات است، نه پلکانی.
با تفکیک خودکار تراکنشهای شخصی و تجاری، اعمال ضریب سود صنف و تهیه گزارش آماده برای اظهارنامه، نرمافزار حسابداری کاوش خطای محاسبه دستی و ریسک جریمه ناشی از آن را به حداقل میرساند.
برای دریافت مقالات بیشتر، میتوانید ایمیل خود را وارد کنید.
آخرین مقالات
محصولات
