مالیات حق الوکاله یکی از مهمترین هزینههایی است که وکلا هنگام تنظیم وکالتنامه باید پرداخت کنند و معمولاً بر اساس نوع دعوی و تعرفه رسمی محاسبه میشود. آشنایی با شیوه صحیح محاسبه و استثناهای قانونی، از بروز جریمههای مالیاتی جلوگیری میکند. استفاده از یک نرم افزار حسابداری دقیق میتواند به وکلا کمک کند تا مدیریت مالی و کنترل پرداختهای مالیاتی خود را با دقت بیشتری انجام دهند. اگر میخواهید جزئیات کاملتری درباره قوانین و درصدهای مالیات حق الوکاله بدانید، ادامه متن را از دست ندهید.
حقالوکاله مبلغی است که بر اساس تعرفه مصوب، وکیل در قبال پیگیری پرونده موکل دریافت میکند و این رقم در قرارداد وکالت درج میشود. در پروندههایی که به هیأتهای حل اختلاف ارجاع میگردد، شخص میتواند خودش از حقش دفاع کند یا از یک وکیل دادگستری یا وکیل مالیاتی کمک بگیرد.
در صورتی که موکل برای دفاع از حقوق خود وکیل بگیرد، پرداخت و الصاق حق تمبر مالیاتی الزامی است. حتی زمانی که شخصی یک فرد حقیقی را به عنوان نماینده قانونی خود انتخاب میکند، باز هم موظف است حق تمبر مربوط به قرارداد وکالت را پرداخت و باطل کند. مطابق مقررات مالیاتی، میزان حق تمبر وکالت برابر ۵ درصد از مبلغ حقالوکاله است. بنابراین تمام وکلای رسمی و حتی اشخاص حقیقی که در قالب وکالت فعالیت میکنند، باید مبلغ حقالوکاله را طبق تعرفه درج کرده و ۵ درصد از آن را به عنوان مالیات حق تمبر روی قرارداد الصاق و باطل کنند.
مطالعه بیشتر: حسابداری مالیاتی چیست؟
قانونگذار در ماده ۱۰۳ ق.م.م، نحوه تعیین مالیات حق الوکاله را با توجه به نوع پرونده مشخص کرده است. خلاصه این موارد به صورت بازنویسیشده در ادامه آمده:
برای پروندهها و اختلافاتی که موضوع آنها مالی است، مبلغ مالیات حق الوکاله پنج درصد حقالوکاله برای هر مرحله دادرسی تعیین شده است.
در مواردی که موضوع وکالت جنبه مالی ندارد یا قانون تعیین بهای خواسته را الزامی نمیداند، و همچنین در پروندههای کیفری که حقالوکاله براساس نظر دادگاه مشخص میشود، حداقل ۵ درصد مبلغ حقالوکاله به عنوان مالیات حق تمبر در هر مرحله محاسبه میگردد.
اگر دعوی کیفری شامل مطالبه ضرر و زیان مالی از سوی شاکی خصوصی باشد، حکم بند (الف) یعنی مقررات مربوط به دعاوی مالی اجرا میشود.
در پروندههایی که حقالوکاله آنها تعرفه مشخص ندارد و رسیدگی به آن در مراجع خاص و غیرقضایی انجام میشود مانند پروندههای مالیاتی، عوارض شهری (مثل توسعه معابر) و موضوعات مشابه مبنای محاسبه مالیات حق الوکاله نیز مطابق همین ماده تعیین میشود.
مطالعه بیشتر: مالیات اشخاص حقوقی چیست؟
در ماده ۱۰۳ قانون مالیاتهای مستقیم، چند تبصره برای نحوه اجرای قانون مالیات حق الوکاله تعیین شده است که هرکدام به جنبهای از رابطه مالی میان وکیل و موکل میپردازد:
چنانچه وکیل از مفاد ماده ۱۰۳ تخلف کند و مقررات آن را رعایت نکرده باشد، بر اساس آیین دادرسی مدنی، امکان پذیرش او در هیچ دادگاه یا مرجع رسمی وجود نخواهد داشت. تنها استثنا مربوط به وکالتهایی است که از سمت وزارتخانهها، سازمانها، شرکتهای دولتی یا شهرداریها صادر شدهاند؛ زیرا در این موارد ابطال تمبر روی وکالتنامه الزامی نیست.
کلیه دستگاههای اجرایی اعم از وزارتخانهها، شرکتها و نهادهای دولتی و همچنین شهرداریها، مکلف هستند ۵ درصد از مبلغ حقالوکاله پرداختی به وکیل را به عنوان علیالحساب مالیاتی کسر کرده و حداکثر تا پایان ماه بعد، آن را به اداره امور مالیاتی منطقه واریز نمایند.
اگر پس از ابطال تمبر و شروع روند دعوی، ادامه پرونده به وکیل دیگری واگذار شود، وکیل جدید موظف نیست مجدداً تمبر مالیاتی را باطل کند؛ چون این اقدام قبلاً توسط وکیل قبلی انجام شده است.
در صورت تعیین مبلغ حقالوکاله یا خسارت آن توسط دادگاه (کمتر یا بیشتر از مبلغی که مبنای ابطال تمبر بوده است)، مدیر دفتر دادگاه موظف است مقدار تعیینشده در حکم قطعی را به اداره امور مالیاتی اطلاع دهد تا مابهالتفاوت مالیاتی محاسبه و دریافت گردد.
مطالعه بیشتر: مالیات تکلیفی چیست و چه کسانی موظف به پرداخت آن هستند؟
بعضی شرایط خاص وجود دارند که در آنها نیازی به پرداخت یا ابطال حق تمبر نیست. این موارد طبق قانون عبارتاند از:
اگر فردی بهعنوان کارمند رسمی یا بیمهشده شرکت یا موسسه مودی شناخته شود و نام او در لیست مالیات حقوق یا لیست بیمه ثبت شده باشد، دیگر نیازی به پرداخت حق تمبر ندارد.
چنانچه پدر، مادر، خواهر، برادر، فرزند، نوه یا همسر شخص، به عنوان وکیل او عمل کند، از پرداخت حق تمبر معاف است.
وکیلانی که نمایندگی وزارتخانهها، شرکتهای دولتی یا شهرداریها را برعهده دارند، نیازی به ابطال تمبر ندارند. البته همان مؤسسات باید مبلغ حقالوکاله را به حساب سازمان امور مالیاتی واریز کنند.
اگر وکیل پرونده تغییر کرده باشد و وکیل قبلی تمبر را باطل کرده باشد، ضروری نیست وکیل جدید دوباره نسبت به ابطال تمبر اقدام کند.
در فرآیند رسیدگی به یک پرونده، تنها یک مرتبه باید حق تمبر مالیاتی پرداخت شود، حتی اگر پرونده مراحل مختلفی را طی کند.
بر اساس قوانین مالیاتی، وکلا موظفاند پنج درصد از مبلغ حقالوکاله را به عنوان علیالحساب مالیات، بهصورت تمبر مالیاتی روی وکالتنامه الصاق و باطل کنند.
مبلغ حقالوکاله باید دقیقاً در متن وکالتنامه ذکر شود و میزان تمبر مالیاتی نیز نمیتواند کمتر از مقداری باشد که قانون تعیین کرده است. حقالوکاله همان دستمزدی است که وکیل بابت رسیدگی به پرونده از موکل دریافت میکند.
میزان مالیات حق تمبر بسته به نوع دعوی به شکل زیر محاسبه میشود:
در اختلافات مالیاتی و عوارض شهرداری:
همچنین ۵٪ مبلغ حقالوکاله برای هزینه ابطال تمبر اعمال میشود
اگر مبلغ درجشده در وکالتنامه کمتر از تعرفه تعیینشده توسط کانون وکلا باشد، دادگاه برای محاسبه مبلغ تمبر مالیاتی، تعرفه رسمی را مبنای کار قرار میدهد؛ اما برای تعیین حقالوکالهای که خوانده باید بپردازد، همان مبلغ قیدشده در وکالتنامه ملاک است.
مثال:
فرض کنید در وکالتنامه ۳ میلیون تومان حقالوکاله نوشته شده در حالی که تعرفه رسمی ۱.۵ میلیون تومان باشد.
در این حالت:
برای تمبر مالیاتی → مبلغ ۳ میلیون تومان ملاک است
برای محکومیت خوانده به پرداخت حقالوکاله → مبلغ ۱.۵ میلیون تومان (تعرفه رسمی) ملاک خواهد بود
اگر مبلغ قرارداد بیشتر از تعرفه رسمی باشد، دادگاه برای محاسبه تمبر، تعرفه کانون وکلا را مبنا قرار میدهد؛ ولی برای تعیین مبلغی که خوانده باید بهعنوان حقالوکاله بپردازد، عدد توافقشده در قرارداد ملاک است.
مثال:
اگر در وکالتنامه حقالوکاله ۱ میلیون تومان درج شده باشد اما تعرفه کانون وکلا ۲ میلیون تومان باشد:
جمع بندی
در این مطلب بهطور کامل توضیح دادیم که مالیات حق الوکاله چیست، چگونه محاسبه میشود و چه نکات قانونی مهمی درباره آن وجود دارد. اگر در کسبوکار خود با مسائل مالیاتی و حسابداری سر و کار دارید، استفاده از ابزارهای حسابداری دقیق میتواند روند مدیریت مالی را بسیار آسانتر و کمخطاتر کند. برای انتخاب نرمافزار مناسب، همیشه مشورت با یک متخصص مالی بهترین راه است.
طبق ماده ۱۰۳ قانون مالیاتهای مستقیم، ۵ درصد از مبلغ حقالوکاله بهعنوان مالیات تمبر دریافت میشود.
عدم ارسال اظهارنامه مالیاتی در موعد تعیینشده، باعث میشود وکیل مشمول جریمه ۲۰ درصدی شود و مالیات او نیز بهصورت علیالرأس محاسبه خواهد شد.
کارمندان رسمی یا بیمهشده مودی و همچنین بستگان درجه یک او شامل:
پدر، مادر، خواهر، برادر، دختر، پسر، نوه و همسر → از مالیات حق الوکاله معافاند.
حق تمبر در موارد زیر اعمال میشود: دعاوی مالی- دعاوی غیرمالی-اختلافات مالیاتی و عوارض شهرداری
در این حالت:
۱ میلیون تومان → ۵٪
۳ میلیون تومان → ۴٪
بیش از ۳ میلیون تومان → ۳٪
و علاوه بر آن ۵٪ نیز برای هزینه ابطال تمبر در نظر گرفته میشود.
برای دریافت مقالات بیشتر، میتوانید ایمیل خود را وارد کنید.
آخرین مقالات
محصولات
